عبد الله بن محمد ابن ناقيا ( ابن ناقيا البغدادي ) ( مترجم : ميرلوحى )

303

الجمان في تشبيهات القرآن ( فارسى )

862 يظلّ القنان الصوّ فيها كانّها * قراقر موج غصّ بالسّاج قيرها « 19 » 863 ملجّجة فى الماء يعلو حبابه * جآجئها السّفلى و تطفو شطورها « 20 » و نظير تشبيه در آن آيه ، تشبيه در سوره عسق ( شورى ) و من آياته الجوارى فى البحر كالاعلام « 21 » است و « ياء » الجوارى در اين آيه در دو حالت وقف و وصل ثابت است . تشبيه ديگرى در اين سوره : ( بيان گفتار خداى - تعالى ) : فَإِذَا انْشَقَّتِ السَّماءُ فَكانَتْ وَرْدَةً كَالدِّهانِ « 22 » . الانشقاق : از هم گسيختن چيزى است كه در نهايت پيوستگى باشد ، پس آسمان از هم شكافته مىشود و سرخ مىگردد همچون گل سرخ ، و درباره گفتار خدا « فَكانَتْ وَرْدَةً كَالدِّهانِ » گفته شده : يعنى آسمان سرخ مىشود همانند « الفرس الورد ( : اسب سرخگون ) » - و كميت به معناى اسب سرخ‌مويى است كه رنگارنگ مىشود و رنگ آن در زمستان با رنگ آن در تابستان اختلاف دارد « 23 » - « الدهان جمع الدهن » مانند « قرط ( گوشواره ) و قراط » است . و معناى كالدهان اين است كه آسمان از شدت آن وحشت اعظم رنگ برنگ مىشود چون روغنهاى الوان ؛ دليل بر آن معنى ، گفتار خداى - تعالى - است : يَوْمَ تَكُونُ السَّماءُ كَالْمُهْلِ « 24 » يعنى آسمان همانند روغن

--> ( 19 ) - در نسخه اصل چنين است ، اما در ديوان ذى الرمة به اين عبارت نقل شده : تظل الوحاف الصدء فيها كانّها * قراقير موج غصّ بالساج قيرها ( 20 ) - در نسخه اصل چنين است امّا در ديوان ، ص 308 ( به جاى جآجئها ) حيازيمها ضبط شده است . ( 21 ) - سورة الشورى ( 42 ) آيهء 32 قاريان كوفه و ابن عامر بحذف ياء « الجوارى » قرائت كرده‌اند . رك : مجمع البيان ، ج 9 ، ص 31 . ( 22 ) - سورة الرحمن ( 55 ) آيهء 37 . ( 23 ) - براى توضيح بيشتر رك : مجمع البيان ، ج 9 ، ص 205 . ( 24 ) - سورة المعارج ( 70 ) آيهء 8 .